Ar-Ge merkezi için kaç personel gerekir?

Detaylı bilgi için sizi arayalım

Kanun’daki 50 sayısı neden eşik değildir?

5746 sayılı Kanun md. 2/1-c Ar-Ge merkezini “en az elli tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam eden” birim olarak tanımlar. İkincil kaynaklardaki “50 mühendis şart” cümlesi bu tanımdan gelir. Oysa aynı Kanun’un md. 4/6 hükmü, bu sayıyı 15’e kadar indirme, kanuni seviyesine kadar artırma ve belirlenen sınırlar içinde sektörlere göre farklılaştırma yetkisini Cumhurbaşkanı’na verir.

Yetki kullanıldı ve Bakanlık bugün 15’i uygular. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri portalı, Ar-Ge merkezini “organizasyon yapısı içinde ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş, münhasıran yurt içinde Ar-Ge faaliyetinde bulunan ve en az 15 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam eden” birim olarak tanımlar; başvuruda aranan temel şartların ilk maddesi de “en az 15 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli”dir. Sektöre göre değişen sayı için portal 2017/10609 sayılı Karar’a yönlendirir: bu Karar’a göre eşik, motorlu kara taşıtlarının imalatı (NACE 29.10), hava taşıtları ve uzay araçları imalatı (30.30), askeri savaş araçları imalatı (30.40) ve başka yerde sınıflandırılmamış diğer ulaşım ekipmanları imalatında (30.99) 30’dur. Tasarım merkezinde eşik 10 tam zaman eşdeğer tasarım personelidir.

Kanun’un “elli” yazması eşik okumasını değiştirmez; başvuruyu değerlendiren Değerlendirme ve Denetim Komisyonu 15 ve 30 sayılarına bakar. Firmanın NACE kodu dört alandan birindeyse hesap 30’la, değilse 15’le kurulur. Ayrım araç imalatı ile parça imalatı arasındadır: 29.10 araç imalatı 30 eşiğindeyken, aynı bölümdeki parça ve aksesuar imalatı 15’le başvurur. Kodun hangisi olduğunu Youplus başvurudan önce ticaret sicili ve SGK kaydından teyit eder, çünkü fark eşiği ikiye katlar.

15 kişilik eşik nasıl hesaplanır?

Kanun md. 4/3’e göre asgari Ar-Ge personeli sayısının hesabında fiilen ve tam zamanlı olarak çalışan personelin üçer aylık dönemler itibarıyla ortalaması esas alınır. Bakanlık portalı hesabı açar: çalışan personelin üçer aylık dönemdeki toplam çalışma süresi, bir kişinin üç aylık tam zamanlı çalışma süresine bölünür; haftada 45 saatin üstündeki ve ek çalışma süreleri hesaba katılmaz. Üçer aylık dönemler işletmenin geçici vergilendirme dönemleridir ve merkezde çalışan personel listesi her ay için ayrı ayrı, geçici vergi dönemini izleyen ayın sonuna kadar vergi dairesine ve Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’ne verilir. Başvuru gününde 15 kişiye ulaşmak yetmez; sayı üç aylık dönemin ortalamasında 15’in altına düşmemelidir. Merkezde tam zamanlı görevlendirilen öğretim elemanlarının süresi de md. 3/11 uyarınca bu hesaba girer.

Eşiğe yalnız Ar-Ge personeli sayılır. Portalın tanımına göre araştırmacı, en az lisans mezunu olup projede yeni bilgi, ürün, süreç ve sistemlerin tasarımında ya da proje yönetiminde yer alan uzmandır; teknisyen, meslek lisesi ya da meslek yüksekokulunun teknik, fen, sağlık ya da tasarım bölümlerinden mezun, teknik bilgi ve deneyim sahibi kişidir. Ar-Ge faaliyetine katılan ya da onunla doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter ve işçi ise destek personelidir ve eşiğe girmez. Destek personelinin teşvikten yararlanan sayısı da sınırlıdır: Kanun md. 4/2’ye göre gelir vergisi stopajı ve sigorta primi teşvikinden yararlanacak destek personelinin tam zaman eşdeğer sayısı, toplam tam zamanlı Ar-Ge personelinin %10’unu geçemez. 15 kişilik bir merkezde bu sınır 1,5 kişidir.

Eşiğin altına düşmenin sonucu Kanun md. 4/4’te yazar: şartların ihlali hâlinde zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergiler için vergi ziyaı doğmuş sayılır, vergi dışı destekler 6183 sayılı Kanun’a göre gecikme zammıyla geri alınır. Şartların taşındığına ilişkin tespit md. 4/1’e göre en geç üç yıllık sürelerle yapılır. Bu nedenle personel planı 15’e değil, işten ayrılma payı bırakılmış bir sayıya göre kurulur.

Personel sayısı dışında hangi şartlar aranır?

Bakanlık portalının saydığı temel şartlar altı maddedir ve personel sayısı bunlardan yalnız biridir:

Kurumsal çerçeveyi Kanun md. 2/1-c çizer: kanuni ya da iş merkezi Türkiye’de bulunan sermaye şirketleri başvurur, dar mükellef kurumların Türkiye’deki iş yerleri dâhil. Portala göre yalnız Ar-Ge yapmak üzere merkez kuracak işletmeden ayrıca üretim ya da ticaret iş yeri istenmez; şirketin ayrı birim olarak örgütlenmiş birden fazla Ar-Ge merkezi varsa her biri için ayrı başvuru yapılır ve her biri eşiği kendi başına sağlar. Kanun md. 3/2’ye göre merkez dışında yürütülmesi zorunlu proje faaliyetleri ile yüksek lisansta 1,5 yıla, doktorada 2 yıla kadar merkez dışında geçirilen süreler, merkez yönetiminin onayı ve Bakanlığa bildirim şartıyla stopaj teşviki kapsamında kalır.

Belge hangi teşvikleri hangi oranda kazandırır?

Eşik sağlandığında belgenin açtığı teşvikler Kanun md. 3’te durur ve ikinci yanılgı burada başlar: personel maaşının gelir vergisinin tamamı silinmez. Md. 3/2’ye göre ücretin brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı üzerinden hesaplanan gelir vergisinden asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşülür; kalan tutarın doktoralı ya da desteklenen program alanında yüksek lisanslı personelde %95’i, yüksek lisanslı ya da desteklenen alanda lisanslı personelde %90’ı, diğerlerinde %80’i muhtasar beyanname üzerinden terkin edilir. Aynı 40 kat tavanı md. 3/4’teki damga vergisi istisnasında da uygulanır. Hafta tatili ve yıllık izin ücretleri teşvik kapsamındadır, haftalık 45 saatin üstündeki ek çalışma ücretleri değildir.

Öteki unsurlar şöyle sıralanır: Ar-Ge ve yenilik harcamasının tamamı kurum kazancından indirilir (md. 3/1); Ar-Ge ve destek personelinin sigorta primi işveren hissesinin yarısı bütçeden karşılanır (md. 3/3); Ar-Ge faaliyetine ilişkin kâğıtlardan damga vergisi alınmaz (md. 3/4); sipariş üzerine yapılan Ar-Ge harcamasının %50’si merkezce, %50’si siparişi verence indirilir (md. 3/9). Portal iki unsur daha sayar: desteklenecek programlardan (matematik, fizik, kimya, biyoloji ve Bakanlıkça belirlenen altı program) lisans mezunu Ar-Ge personelinin brüt asgari ücret kadarlık ücreti iki yıl Bakanlık bütçesinden karşılanır ve merkezde yalnız Ar-Ge faaliyetinde kullanılacak yeni makine ve teçhizat alımı KDV’den istisnadır. Teşvik belirli bir projeye değil merkeze bağlıdır ve belge yürürlükte kaldığı sürece devam eder.

Başvuru nereden yapılır ve şartlar ne sıklıkla denetlenir?

Başvuru çağrısız ve sürekli açıktır; Bakanlık portalına göre elektronik ortamda, Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri Başvuru Bilgilendirme Kılavuzu’na göre hazırlanan dosyayla çevrimiçi başvuru sisteminden yapılır. Belge alındıktan sonra şartların taşındığı Kanun md. 4/1’e göre en geç üç yılda bir tespit edilir.

Youplus, Ar-Ge merkezi dosyasını personel tablosuyla açar. Tabloda her çalışanın Ar-Ge ya da destek personeli olduğu, tam zaman eşdeğer katsayısı ve son geçici vergi dönemindeki ortalaması durur; NACE kodu 29.10, 30.30, 30.40 ya da 30.99’daysa eşik 30 olarak işlenir. Tablo eşiğin altındaysa Youplus başvuruyu değil işe alım takvimini yazar, çünkü eşiğin altında verilen başvuru Komisyon’da düşer.

Belgenin şartları ve teşvik tablosu için Ar-Ge Merkezi Belgesi sayfasına, teknokentle karşılaştırma için teknokent ile Ar-Ge merkezi farkı yazısına bakabilirsiniz. Başvuruyu ve yıllık denetim hazırlığını Youplus yürütür; Youplus’ın bu işteki adımları için Ar-Ge merkezi ve teknokent danışmanlığı sayfasına göz atabilirsiniz.