Kısa cevap
Teşvik belgesinin ekindeki listede yazan makineyi firma yurt içinden de ithalatta da KDV ödemeden alır. %20 orana tabi 10.000.000 TL’lik makinede ödenmeyen KDV 2.000.000 TL’dir. Belge düzenlenmeden teslim alınan makineye istisna uygulanmaz, yatırım belgedeki gibi gerçekleşmezse bu vergi ceza ve faiziyle geri alınır. Youplus olarak, siparişin ve teslimin belge tarihinden sonraya, belge süresinin içine zamanlanmasının önemli olduğunu düşünüyoruz.
Detaylı bilgi için sizi arayalım
KDV istisnası hangi makine alımlarına uygulanır?
KDV Kanunu, teşvik belgesi sahibine belge kapsamındaki makine ve teçhizat teslimini, yazılım ve gayri maddi hak satışını ve kiralamasını KDV’den istisna tutar; aynı makinelerin ithalatı da istisnadır. KDV Genel Uygulama Tebliği istisnayı üç şarta bağlar: mal teşvik belgesinin eki listede yer alır, makine ve teçhizat niteliği taşır ve tamamen ya da kısmen indirim hakkı tanınan işlemlerde kullanılır. Makine listede yer alsa da KDV mükellefiyeti bulunmayan alıcıya istisna uygulanmaz.
Aynı Tebliğe göre makine ve teçhizat, amortismana tabi olan ve mal ya da hizmet üretiminde kullanılan sabit kıymettir. Sarf malzemesi, yedek parça ve hizmet üretiminde doğrudan ve zorunlu olarak kullanılmayan masa, sandalye ve dolap gibi demirbaşlar kapsam dışıdır. Otomobil, kamyonet ve kamyon da istisnadan yararlanmaz; buna karşılık forklift, iş makinesi ve vinç istisnayla alınır ve ithal edilir. Makineyi teslim eden firma kurulumu ayrıca fiyatlandırmazsa istisna kurulum dahil toplam bedele uygulanır.
KDV Kanunu, KDV Genel Uygulama Tebliği ve 9903 sayılı Karar’ın 2025/1 sayılı uygulama tebliği birlikte okunduğunda alım türüne göre sonuç şöyledir:
| Alım | KDV uygulaması |
|---|---|
| Listedeki yeni makine, yurt içinden, belge süresi içinde | İstisna; fatura 308 koduyla KDV’siz kesilir |
| Listedeki makinenin ithalatı | Gümrükte istisna; istisna belgesi gümrüğe ibraz edilir |
| Belge düzenlenmeden önce alınan makine | İstisna uygulanmaz |
| Süre bittikten sonra alınan makine | Uzatma aradaki dönemi kapsıyorsa istisna |
| Listedeki adedi aşan kısım | KDV’li; adet için liste değişikliği gerekir |
| Listede yer almayan makine | KDV’li |
| Kullanılmış yerli makine | Belge kapsamına girmez |
| Ayrı fiyatlanan bakım, onarım ya da başka firmanın kurulumu | KDV’li |
İstisna makine alımında KDV yükünü ne kadar azaltır?
Genel orana (%20) tabi 10.000.000 TL’lik bir makinede istisna, alış anındaki 2.000.000 TL’lik KDV yükünü sıfırlar. İstisna uygulanmasaydı fatura 12.000.000 TL olurdu; alıcı 2.000.000 TL’yi alış anında öder ve KDV Kanunu’na göre kendi hesapladığı KDV’den indirirdi. Bir dönemde indirilemeyen KDV sonraki dönemlere devreder ve iade edilmez. İstisnayla fatura 10.000.000 TL olarak kesilir ve 2.000.000 TL yatırım döneminde bütçeden çıkmaz.
Satıcı bu satış için yüklendiği KDV’nin iadesini isteyebilir. KDV Genel Uygulama Tebliği’ne göre istenen belgeler verildiğinde mahsuben iade, tutarına bakılmadan rapor ve teminat aranmadan yapılır; nakden iade 50.000 TL’ye kadar raporsuz, aşan kısmı vergi inceleme raporu ya da yeminli mali müşavir raporuyla yapılır.
Satıcıya ve gümrüğe hangi belgeler ibraz edilir?
İstisnalı alımın ilk belgesi vergi dairesinden alınır. Yatırımcı bağlı olduğu vergi dairesine dilekçeyle başvurur; daire KDV mükellefiyetini ve listedeki makinelerin indirim hakkı tanınan işlemlerle ilgili olduğunu tespit ederek istisna belgesi verir. 2025/1 sayılı Tebliğ ayrıca her makine alımından önce Bakanlığın elektronik teşvik sistemi E-TUYS’ta işlem başlatılmasını şart koşar.
KDV Genel Uygulama Tebliği’ne göre alıcı istisna belgesinin örneğini, teşvik belgesini ve eki listeyi satıcıya ya da gümrük idaresine ibraz eder. Satıcı makinenin listede istisna kapsamında yer aldığını belirledikten sonra KDV hesaplamadan faturayı keser; listenin ilgili sırasına satılan adedi, faturanın tarihini ve sayısını yazan bir şerh düşer ve bunu imza ve kaşeyle onaylar. Listede her makine için yazılı adetten fazlası istisnayla alınamaz; satıcı bunu önceki şerhlere bakarak kontrol eder. Belge düzenlenmeden önce istisnayla teslim edilen makinenin KDV’si satıcıdan aranır.
Teşvik belgeli makine faturası nasıl düzenlenir?
9903 sayılı Karar, 1 Ocak 2026’dan itibaren belge kapsamında yurt içinden alınan mal ve hizmet için e-fatura ya da e-arşiv fatura düzenlenmesini zorunlu tutar. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın Ocak 2026 tarihli 1.2 sürümlü teknik kılavuzuna göre e-faturada “YATIRIMTESVIK” senaryosu seçilir. KDV sıfır geçilecekse yalnız “ISTISNA” tipi kullanılır ve istisna 308 koduyla (Teşvikli Yatırım Mallarının Teslimi) gösterilir. E-arşiv fatura düzenleyen satıcı aynı işlemi “EARSIVFATURA” senaryosunda “YTBISTISNA” tipiyle yapar.
Satıcı faturaya teşvik belgesinin numarasını ve tarihini yazar; her kalemde harcama tipini makine ve teçhizat için “01” olarak girer. Makinenin adı, makine kimliği ve listedeki sıra numarası da kalemde yer alır. Vazgeçilen KDV tutarı yalnız faturanın XML verisinde yer alır ve fatura toplamına eklenmez. Satıcı bu satışları her dönem istisna bildirim formuyla vergi dairesine bildirir ve KDV beyannamesinde 308 kodlu satırda beyan eder.
Belge süresi ve liste değişikliği istisnayı nasıl etkiler?
9903 sayılı Karar’a göre yatırımın başlangıcı belge müracaat tarihidir ve yatırım süresini yatırımcı önerir; süre 3 yılı aşarsa Bakanlık süreyi 3 yıla kadar indirebilir. Yatırım öngörülen sürede tamamlanmazsa ilk sürenin yarısı kadar ek süre verilebilir: 36 aylık belgede bu ek süre 18 ay olur ve toplam süre 54 aya çıkar. KDV Genel Uygulama Tebliği, süre bittikten sonra verilen uzatma aradaki dönemi de kapsıyorsa o dönemde alınan makineyi de istisna kapsamında sayar. 2025/1 sayılı Tebliğe göre de süre içinde ithalat işlemine başlanmış ya da bedeli ödenmiş ama ithal edilememiş makinenin ithalatına gümrük idaresi belge desteklerini uygulayarak izin verir.
Listedeki değişiklik Bakanlığa başvuruyla yapılır. Aynı Tebliğe göre her makine için yazılı adet aşılmadıkça, listedeki tutarın üstünde ya da altında kalan alım liste değişikliği yapılmadan işlem görür. Listeye makine eklemek ya da adedi artırmak isteyen yatırımcı ise Bakanlığa revize başvurusu yapar.
Şartlar sağlanmazsa istisna edilen KDV geri istenir mi?
Yatırımın belgede öngörüldüğü şekilde gerçekleşip gerçekleşmediğini Bakanlık tespit eder ve sonucu vergi dairesine bildirir. Yatırımcı süre ya da ek süre bitiminden sonraki 3 ay içinde tamamlama vizesi için Bakanlığa başvurur; başvurmazsa Bakanlık bildirim yapar ve bildirimden sonraki 2 ay içinde de başvurulmazsa belge iptal edilir. Bakanlığın Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’nün belirlediği hallerde vizeye yeminli mali müşavir raporu eklenir. 9 Nisan 2026’da yenilenen rapor formatında müşavir, belge kapsamında alınan sabit kıymetlerin rapor tarihinde firmanın aktifinde kayıtlı olduğunu ve yerli kullanılmış makine alınmadığını tespit eder.
Vize yapılmadan ya da vize başvurusundan itibaren 2 yıl dolmadan makine satmak için Bakanlığın izni gerekir; Bakanlık, o makineye sağlanan desteklerin geri alınması kaydıyla izin verebilir. Karar, KDV istisnasını da bu destek unsurları arasında sayar. 2 yıl dolduktan sonra, vize yapılmışsa makine serbestçe satılır ve destekler geri alınmaz. Makineyi izin almadan öngörülen süreden önce satan yatırımcının belgesi iptal edilir; iptali gerektirmeyen durumda desteklerin ilgili kısmı geri alınır ve geri alma 6183 sayılı Kanun’a göre yapılır.
KDV Kanunu’na göre yatırım belgede öngörüldüğü şekilde gerçekleşmezse zamanında alınmayan vergi alıcıdan vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle tahsil edilir; zamanaşımı bu durumun doğduğu tarihi izleyen takvim yılının başında başlar. Örnekteki makinede asıl vergi 2.000.000 TL’dir ve ceza ile faiz bu tutarın üstüne eklenir. Kapsama girmediği hâlde istisnayla yapılan satışta ise vergi ve ceza satıcıdan aranır.
Youplus KDV istisnası sürecinde hangi süreçleri yürütür?
Youplus makine listesini yatırım planından belge başvurusuyla birlikte hazırlar ve makine siparişlerini belgenin tarihine göre zamanlar. Liste revizyonunu, süre uzatımını ve tamamlama vizesi başvurusunu da Youplus hazırlayıp Bakanlığa sunar, Bakanlığın eksik bildirimlerini yanıtlar.
Belgenin diğer destek unsurlarını, oranlarını ve başvuru şartlarını yatırım teşvik belgesi program sayfasında inceleyebilirsiniz. Belge sürecinde destek almak isterseniz Youplus’ın yatırım teşvik danışmanlığı sayfasına göz atabilirsiniz.