Kısa cevap
AB’ye satılan sanayi ürünü ve işlenmiş tarım ürünü A.TR Dolaşım Belgesiyle, işlenmemiş tarım ürünü ve Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) ürünü EUR.1 ile gider. Serbest ticaret anlaşması olan ülkelere ihracatta çoğunlukla EUR.1 kullanılır. A.TR eşyanın serbest dolaşımını, EUR.1 menşeini gösterir. Youplus olarak, girdisi dahilde işleme izniyle gelen üründe hangi belgenin kullanılacağının teklif verilmeden önce netleşmesinin önemli olduğunu düşünüyoruz.
Detaylı bilgi için sizi arayalım
A.TR ile EUR.1 arasındaki fark nedir?
Gümrük Genel Tebliği (Uluslararası Anlaşmalar) (Seri No: 10) A.TR’yi, Türkiye ya da AB’de serbest dolaşımda bulunan sanayi ürünlerinin ve işlenmiş tarım ürünlerinin Gümrük Birliği’nin tercihli rejiminden yararlanmasını sağlayan belge olarak tanımlar. EUR.1 ise eşyanın anlaşma tarafı ülke menşeli olduğunu gösterir. Biri eşyanın statüsünü, diğeri ekonomik milliyetini kanıtlar.
Bu ayrım ithal girdide sonuç doğurur. Tebliğ’e göre eşyanın Türkiye’de serbest dolaşıma girmesi ona Türkiye menşei kazandırmaz. Çin’den ithal edilen ve gümrük vergisi ödenen bir rulman, AB’ye satılan makinenin içinde A.TR’ye engel olmaz. Aynı makine İsviçre’ye EUR.1 ile gittiğinde ise ürünün Türkiye-EFTA anlaşmasının menşe kuralını karşılaması gerekir. Gümrük müdürlüğü bunu vize sırasında belirler.
Dahilde işleme izniyle üreten firma A.TR alabilir mi?
Girdinin vergisi ödenmeden alamaz. Gümrük Kanunu, dahilde işleme rejiminin şartlı muafiyet sisteminde serbest dolaşımda olmayan eşyanın gümrük vergileri teminata bağlanarak ithal edildiğini yazar. Bu girdi Türkiye’de işlenip Türk malına dönüşse de serbest dolaşıma girmez. Tebliğ de Türkiye menşei kazanmış her eşyanın serbest dolaşımda olmayabileceğini yazar.
Tebliğ çıkış yolunu da gösterir. Bünyesinde serbest dolaşımda olmayan yabancı girdi bulunan ürün, ancak bu girdilerin tamamının vergisi ödenirse serbest dolaşıma girer ve AB’ye A.TR ile gönderilebilir. Tebliğ vergisi tam ya da kısmen iade edilen girdiyi de serbest dolaşımda saymaz. Gümrük Kanunu’ndaki geri ödeme sisteminde vergi ihracatta geri verildiği için bu tanım o girdiye de uygulanır. AB siparişini dahilde işleme izniyle üretecek firmada girdinin vergisi bu yüzden teklif fiyatına girer.
AB’ye hangi ürün A.TR ile, hangisi EUR.1 ile gider?
AB’ye satışta belgeyi alıcının ülkesi değil, ürünün grubu belirler. 2006/10895 sayılı Gümrük Birliği Kararı, A.TR’nin işlenmiş tarım ürünleri ile sanayi ürünleri için düzenlendiğini, AKÇT anlaşması kapsamındaki ürünlerin bunun dışında kaldığını yazar. Tebliğ de AB ile işlenmemiş tarım ürünleri ve AKÇT ürünleri ticaretinde EUR.1 kullanıldığını söyler.
| Ürün grubu | AB’ye ihracatta belge | Dayanak |
|---|---|---|
| Sanayi ürünü (mobilya, makine) | A.TR | Gümrük Birliği Kararı, Tebliğ |
| İşlenmiş tarım ürünü | A.TR | Gümrük Birliği Kararı, Tebliğ |
| İşlenmemiş tarım ürünü (taze meyve) | EUR.1 | Tebliğ |
| AKÇT kapsamındaki kömür ve çelik ürünü | EUR.1 | Gümrük Birliği Kararı, Tebliğ |
Aynı Alman alıcıya mobilya satan firma A.TR, taze kiraz satan firma EUR.1 düzenletir. Tercihli rejimden yararlanmak için alıcının belgeyi kendi gümrük idaresine ibraz etmesi gerekir.
EUR.1 hangi ülkelere düzenlenir?
EUR.1, Türkiye’nin serbest ticaret ya da tercihli ticaret anlaşması yaptığı ülkeye Türkiye menşeli eşyanın ihracında kullanılır. Ticaret Bakanlığı’nın 1 Ekim 2026’da okunan sayfasına göre 24 ülkeyle serbest ticaret anlaşması yürürlüktedir. EFTA ülkeleri, Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Fas, Filistin, Mısır, Tunus, Gürcistan, Moldova, Şili ve Morityus bu listededir. Lübnan, Sudan ve Ukrayna anlaşmaları iç onay süreci tamamlanınca yürürlüğe girecek.
Her anlaşma menşeyi EUR.1 ile kanıtlamaz. Tebliğ, Güney Kore, Singapur ve Birleşik Krallık anlaşmalarında menşeyi menşe beyanıyla, Malezya ve Birleşik Arap Emirlikleri anlaşmalarında ise kendi menşe ispat belgeleriyle tanımlar. Bu ülkelere satış yapan firma belgeyi anlaşmanın kendi menşe kuralına göre seçer.
Fatura beyanı EUR.1’in yerine ne zaman geçer?
Tebliğ fatura beyanını, ihracatçının fatura, teslimat notu ya da başka bir ticari belge üzerine eşyanın menşeli olduğunu yazmasıyla oluşan menşe ispat belgesi olarak tanımlar. Bu beyan oda, birlik ya da gümrük onayından geçmez. Toplam kıymeti 6.000 avroyu geçmeyen sevkiyatta her ihracatçı fatura beyanı düzenleyebilir. Kıymeti bu sınırın altında kalan numune ya da deneme siparişinde EUR.1 başvurusu bu yüzden gerekmez.
6.000 avroyu geçen sevkiyatta fatura beyanını yalnız onaylanmış ihracatçı düzenler. Tebliğ onaylanmış ihracatçıyı üç izinden en az birine sahip kişi olarak tanımlar: yerinde gümrükleme, basitleştirilmiş işlemle A.TR düzenleme ve vize etme, kıymete bakılmaksızın fatura beyanı düzenleme. Sık ve büyük sevkiyat yapan firma bu izinle her sevkiyat için ayrı EUR.1 başvurusu yapmaz.
A.TR ve EUR.1 belgesi nasıl alınır, kim düzenler?
Belgeyi gümrük idaresi ya da onun yetki verdiği kişi ve kuruluşlar düzenler, gümrük idaresi vize eder. Tebliğ bu işlemleri yürütenler arasında ticaret ve sanayi odalarını, ihracatçı birliklerini ve esnaf ve sanatkâr odaları birliklerini sayar. Başvuru Menşe ve Dolaşım Belgeleri Otomasyon Sistemi’nden (MEDOS) yapılır. Gümrük müdürlüğü ihraç eşyasını MEDOS’taki kayıtla ve gümrük beyannamesiyle karşılaştırır. Vize, MEDOS’ta beyannameyle ilişkilendirilen belgenin gümrük müdürlüğünce onaylanmasıyla tamamlanır.
İhracatçı birliği üyeliğinin kuralını ve 2026 aidatını ihracatçı birliği üyeliği yazısında, kayıttan beyannameye kadar adımları ilk ihracat için gerekenler yazısında inceleyebilirsiniz.
AB’ye 150 avroya kadar küçük pakette A.TR nasıl oluşur?
Ticaret Bakanlığı 6 Temmuz 2026’da, basitleştirilmiş gümrük beyannamesiyle AB’ye gönderilen ve kıymeti 150 avroyu aşmayan eşya için elektronik A.TR sistemini açtı. Bakanlık sistemi, AB’de e-ticaret alanındaki “de minimis” uygulamasının 1 Temmuz 2026 itibarıyla son bulmasına bağlıyor. Sistemi Bakanlıktan operatör yetkisi alan hızlı kargo firmaları ve posta idaresi kullanır.
Bakanlığın kılavuzuna göre ihracatçı eşyanın bilgisini ve Türkiye’de serbest dolaşımda olup olmadığını gönderiden önce kargo operatörüne iletir. Sistem her taşıma senedi için ayrı bir A.TR oluşturur ve beyannamenin tescili ile onayı arasında belgeyi kendiliğinden vize eder. E-ihracat harcamalarına verilen desteği e-ihracat program sayfasında inceleyebilirsiniz.
Youplus AB’li alıcıya teklif hazırlığında hangi süreçleri yürütür?
Youplus ihracat danışmanlığında hedef pazarı ticaret verisiyle seçer ve gelen alıcı talebini teklife çevirir. Tercihli rejimden yararlanma alıcının belgeyi kendi gümrüğüne ibraz etmesine bağlı olduğu için ürünün A.TR ile mi EUR.1 ile mi gideceğini de AB’li alıcıya verilen teklifin ayrı bir satırına yazar. Alibaba.com’dan gelen teklif talebine verdiği cevapta da aynı satırı kullanır.
Mağazasını Alibaba.com Türkiye resmi iş ortağıyla kurmak isteyen firmalar Alibaba.com sayfasına göz atabilir. Hedef pazar seçimi ve alıcı talebinin yönetimi için Youplus’ın ihracat danışmanlığı sayfasına da bakabilirsiniz.